2
دبیر علوم تجربی، آموزشوپرورش شهرستان نجف آباد، اصفهان، ایران
چکیده
این مقاله با هدف بررسی پیشرفتهای اخیر ترانزیستورهای الکتروشیمیایی ارگانیک (OECTs) در توسعه حسگرهای زیستی و تحلیل نقش آنها در تحول فناوریهای تشخیصی انجام شده است. روش تحقیق مطالعه حاضر به صورت مرور روایتی بوده و در نگارش آن از مقالههای پایگاههای اطلاعاتی معتبر مانند ScienceDirect، Scopus و Google Scholar (محدوده زمانی 2010–2025) که به زبان انگلیسی منتشر شده بودند، استفاده شده است. OECTs با ترکیب منحصربهفرد رسانایی الکترونی-یونی، مصرف انرژی پایین، سازگاری زیستی و انعطافپذیری، به ابزاری مهم برای تشخیص غلظتهای پایین آنالیتهای زیستی تبدیلشدهاند. مطالعه حاضر با روش مرور روایتی، ساختار، مکانیسم عملکرد و مزایای OECTs را بررسی کرده و کاربردهای آنها در تشخیص ویتامینها (مانند اسید آسکوربیک)، انتقالدهندههای عصبی (دوپامین، اپینفرین)، متابولیتها (لاکتات، اوریکاسید) و نشانگرهای سرطانی (سلولهای توموری گردشی، گلیکانهای سطح سلولی) را مورد تجزیهوتحلیل قرار میدهد. همچنین، بهبود عملکرد این حسگرها از طریق ادغام نانو مواد (گرافن، نانولولههای کربنی)، پلیمرهای رسانا (PEDOT:PSS) و مهندسی سطح الکترودها (با آنتیبادیها یا پلیمرهای مولکولی) موردبحث قرارگرفته است. نتایج نشان میدهد OECTs با دقت و حساسیت بالا، قابلیت اندازهگیری غلظتهای پایین (محدوده پیکومولار) آنالیتهای زیستی را دارند و ادغام آنها با فناوریهای نانو، آیندهای روشن را برای پزشکی شخصیسازی و دستگاههای پوشیدنی پیشبینی میکند.